Środki Ochrony Wzroku, Twarzy, Głowy - Klasyfikacja

Hełmy ochronne

Urazy mechaniczne głowy mogą powodować obrażenia skóry głowy, kości czaszki, kręgów szyi oraz mózgu. Przy wielu stanowiskach pracownikowi zagrażają spadające przedmioty, uderzenia głową o elementy konstrukcyjne, itd. Przemysłowe hełmy ochronne chronią przed nimi oraz, w zależności od konstrukcji, mogą dodatkowo chronić przed odpryskami stopionego metalu, porażeniem prądem elektrycznym, wysoką temperaturą.

Normy dotyczące hełmów ochronnych:

• EN 397 - Przemysłowe hełmy ochronne - norma określa wymagania fizyczne i parametry techniczne, metody badań i wymagania dotyczące znakowania hełmów ochronnych dla przemysłu. Ustalono wymagania obowiązkowe i dodatkowe.
• EN 812 - Przemysłowe hełmy lekkie - norma określa wymagania fizyczne i parametry techniczne, metody badań i wymagania dotyczące oznakowania hełmów lekkich (czapek) dla przemysłu chroniących przed uderzeniami. Nie są one przeznaczone do ochrony przed skutkami uderzeń, upadków przedmiotów lub przed zawieszonymi bądź poruszającymi się ładunkami a jedynie chronią przed uderzeniem głową w przedmioty twarde i nieruchome z taką siłą, która może spowodować rozdarcie skóry lub inne powierzchniowe rany.

Instrukcja użytkowania musi zawierać okres użytkowania, który liczony jest od daty produkcji wybitej na skorupie hełmu.

Sprzęt ochrony oczu i twarzy

Dowolna postać środka ochrony indywidualnej osłaniającego oczy wraz z ich najbliższym otoczeniem oraz twarz lub jej część (czasami łączonej z ochroną szyi, uszu, karku i głowy).

Środki ochrony wzroku i twarzy mają uchronić przed urazem, zranieniem lub uszkodzeniem, mogącym powstać m.in. przez:

• uszkodzenia mechaniczne (kurze, odpryski, wióry itp.),
• czynniki chemiczne i biologiczne,
• szkodliwe promieniowanie i czynniki termiczne.

Ze względu na konstrukcję można wyróżnić:

1. okulary ochronne
2. gogle ochronne
3. osłony twarzy
4. przyłbice spawalnicze
5. tarcze spawalnicze

1. Okulary ochronne

Soczewki wykonane są z nietłukącego się szkła lub z tworzywa sztucznego. Przezroczyste szkła - bez filtrów ochronnych - służą przede wszystkim jako ochrona przed odpryskami. Szkła z filtrami są szkłami barwionymi, chroniącymi przed promieniowaniem ultrafioletowym, podczerwonym i przed jaskrawym światłem. Dostępne są okulary ochronne, które można nosić na okularach korekcyjnych.

2. Gogle ochronne

Gogle, ściślej niż okulary, obejmują twarz. Mogą posiadać powłokę chroniąca przez zamgleniami (zaparowaniem).

3. Osłony twarzy

Osłony twarzy stanowią przede wszystkim wizjery wykonane z różnych materiałów. Są dopasowane do prac w różnych środowiskach, np. narażonych na kontakt z chemikaliami czy zetknięcie bądź uderzenie z cząstkami stałymi. Chronią również część szyi.

4. Przyłbice

Przyłbice spawalnicze składają się z korpusu, ramki i obsady filtrów. Mocowane są na głowie użytkownika za pomocą nagłowia lub na hełmie ochronnym. Chronią całą twarz.

5. Tarcze spawalnicze

Chronią oczy, twarz i szyję. Składają się z korpusu, ramki na szybkę, filtra i rękojeści.

Ochrona oczu i twarzy przed urazami mechanicznymi

Urazy mechaniczne powstają najczęściej wskutek odprysków ciał stałych oraz uderzenia o wystające przedmioty. Przy doborze ochron należy określić stopień zagrożenia, tzn. siłę (szybkość), z jaką odprysk może uderzyć. Wszystkie okulary, gogle i osłony muszą być zbadane pod względem odporności na uderzenie i na tej podstawie przyporządkowane odpowiedniej klasie ochrony. Najwyższą klasę ochrony posiadają osłony twarzy, najniższą - okulary ochronne.

Praktycznie nie jest możliwe jednoznaczne określenie prędkości i energii odprysków, dlatego trudno jest określić jasne kryteria doboru ochron oczu i twarzy. Istnieją czynniki, mające wpływ na dobór odpowiedniego środka:

• rodzaj wykonywanej pracy,
• obszar narażenia na uraz,
• rodzaj obrabianego materiału.

Ochrona oczu i twarzy przed czynnikami chemicznymi i biologicznymi

Ochronę oczu i twarzy przed chemikaliami stanowią odpowiednie gogle oraz osłony twarzy (nie okulary!), które mają uniemożliwić bezpośredni kontakt szkodliwych substancji z oczami i skórą pracownika. Substancje chemiczne mogą podrażniać błony śluzowe oczu lub nawet poparzyć gałkę oczną i skórę. Gogle chroniące przed kroplami cieczy, gazami i pyłami składają się z szybki lub kilku szybek najczęściej z poliwęglanu, elastycznej oprawy oraz taśmy, umożliwiającej szczelne dopasowane do twarzy. Niektóre modele posiadają wentylację, zapobiegają wnikaniu drobinek pyłów i kropel cieczy. Z reguły można je nosić jednocześnie z okularami korekcyjnymi. Osłony twarzy przeznaczone są do ochrony twarzy i oczu przed rozbryzgami cieczy, np. podczas przelewania szkodliwych substancji płynnych. Materiały, z których wykonane są ochrony, są odporne na większość chemikaliów.

Inne formy występowania związków chemicznych - krople cieczy, gazy i pyły - wymagają odpowiednich gogli ochronnych.

Ochrona oczu i twarzy przed promieniowaniem optycznym

Przed promieniowaniem nadfioletowym (także widzialnym) i podczerwonym chronią odpowiednie okulary, gogle i osłony twarzy o różnych filtrach - w zależności od intensywności promieniowania. Do ochrony oczu i twarzy podczas spawania (promieniowanie optyczne, odpryski metalu, dymy spawalnicze) służą gogle spawalnicze z filtrami, okulary bądź przyłbice spawalnicze. Gogle występują w wersji z uchylnymi ramkami, wyposażonymi w filtry lub bez ramki (filtry znajdują się bezpośrednio w oprawie). Używane są przeważnie w spawaniu gazowym i lutospawaniu, natomiast nie stosuje się ich podczas spawania łukiem elektrycznym, mikroplazmowego i cięcia strumieniem plazmy, gdyż wówczas należy osłaniać całą twarz przed intensywnym promieniowaniem. Okulary spawalnicze muszą posiadać boczne osłonki i - podobnie jak gogle - mogą mieć ramki odchylne lub nie. Okularów spawalniczych używa się z reguły podczas lutowania twardego. Przyłbice spawalnicze chronią oczy oraz całą twarz spawacza i stosowane są wówczas, gdy spawanie jest długotrwałe i intensywne. Podczas spawania łukiem elektrycznym, przy cięciu tlenem lub strumieniem plazmy stosuje się przyłbice i tarcze spawalnicze. Mogą być wyposażone w filtr pojedynczy, o dwu stopniach ochrony lub w automatyczne filtry spawalnicze, samoczynnie przyciemniając widoczność w chwili pojawienia się łuku elektrycznego bądź plazmowego. Przyłbice mogą posiadać systemy wentylacyjne oraz instalacje umożliwiające zamontowanie sprzętu filtrującego z wymuszonym obiegiem powietrza. Wszystkie tarcze i przyłbice spawalnicze muszą posiadać szklane lub poliwęglanowe szybki ochronne, chroniące oczy i filtry przed odpryskami.

Ochrona oczu przed słońcem

Intensywne promieniowanie słoneczne stanowi jedno z najbardziej powszechnych zagrożeń dla pracowników, pracujących na otwartej przestrzeni oraz dla kierujących pojazdami. Ochronę przed słońcem stanowią okulary z odpowiednimi filtrami, w tym również chroniącymi przed promieniowaniem UV. Dobór zależy od intensywności świecenia oraz indywidualnej wrażliwości na światło.